خواندن قرآن از روی آن عذاب پدر و مادر قاری را سبک می کند، اگر چه آنها کافر باشند. - امام صادق(ع)

شناسایی خبرنگاران فتنه‌انگیز

 

 

سواد رسانه‌ای (Media Literacy) در یک تعریف بسیار کلی عبارت است از یک نوع درک متکی بر مهارت که براساس آن می‌توان انواع رسانه‌ها و انواع تولیدات آن‌ها را شناخت و از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد به دیگر سخن، سواد رسانه‌ای کمک می‌کند تا از سفره رسانه‌ها به گونه‌ای هوشمندانه و مفید بهره‌مند شد.

فهم و درک انسان ها از اتفاقات و رویدادهای اطراف خود، روز به روز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

 افراد متفاوت ممکن است از یک اتفاق واحد، برداشت و نگرش ثابتی نداشته باشند، زیرا سطح تجربیات افراد،

مختلف است و رسانه نیز عوامل را از دیدگاه های گوناگون بررسی می کند.

یکی از مولفه های آموزش سواد رسانه ای بعد شناختی سواد رسانه است که در یک تعریف کلی افزایش دانش افراد و کسب دانش لازم درباره یک موضوع از چند منبع مختلف می باشد.

برای آنکه مخاطبان اختیار و کنترل خود را به دست رسانه ها نسپارند، باید از سطح دانش و فهمیدن به سطوح بالاتر حرکت کنند و به تولید علم بپردازند و در واقع یادگیری معنادار داشته باشند؛ یعنی بتوانند روابط حاکم میان اجزا و عناصر را درک نمایند و عمیق دانستن را بیاموزند و از تفکر سطحی اجتناب کنند، زیرا محصول یادگیری مهم نیست، بلکه فرایند یادگیری که همان قدرت استدلال، تجزیه و تحلیل، ارزشیابی، خلاقیت و پویایی است، مهم است.

 

این موضوع در سوره حجرات آیه 6 مورد اشاره قرار گرفته است.

 سوره حجرات آیه 6

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ

ای مؤمنان، هر گاه فاسقی خبری برای شما آورد تحقیق کنید، مبادا از روی نادانی به قومی رنجی رسانید و سخت از کار خود پشیمان گردید.

بخشی از تفسیر نور

-افراد مؤمن باید اهل تحقیق و بررسى باشند، نه افرادى زودباور و سطحى‏نگر. «یا ایّها الّذین آمنوا... فتبیّنوا»

-افشاگرى و رسوا کردن افرادى که کارشان سبب فتنه است، مانعى ندارد.   «ان جاءکم فاسق»

-زمینه فتنه دو چیز است: تلاش فاسق، زودباورى مؤمن. «الذین آمنوا ان جائکم فاسق... فتبیّنوا»

-اصل در اسلام، اعتماد به مردم است، امّا حساب کسى که فسق او بر همه روشن شد، از افراد عادّى جداست. «ان جاءکم فاسق... فتبیّنوا»

-افراد فاسق، در صدد ترویج اخبار دروغ و نوعى شایعه پراکنى هستند. «جائکم فاسق بنبأ»

- ایمان، با خوش‏باورى سازگار نیست. «آمنوا...فتبیّنوا»

- تحقیق وبررسى را به تأخیر نیندازید. «فَتبیّنوا» (حرف «فاء» نشانه‏ى اقدام سریع است)

- گاهى فاسق راست مى ‏گوید، بنابراین نباید همه جا سخن او را تکذیب کرد، بلکه باید تحقیق شود. «فتبیّنوا»

- جامعه اسلامى، در معرض تهاجم خبرى است و مردم باید هوشیار باشند. «ان جائکم... فتبیّنوا»

- در مدیریّت، باید علاج واقعه را قبل از وقوع کرد. ابتدا تحقیق و سپس اقدام کنیم. «فتبیّنوا ان تصیبوا قوماً بجهالة»

- بیان فلسفه و رمز و راز احکام الهى، انگیزه‏ى مردم را براى انجام دستورات زیاد مى‏ کند. (فلسفه تحقیق، دورى از ایجاد فتنه است.) «فتبیّنوا ان تصیبوا»

-یکى از اهداف خبرگزارى‏ هاى فاسق، ایجاد فتنه و بهم زدن امنیّت نظام است. «ان تصیبوا قوماً بجهالة»

- اقدام بر اساس یک گزارش بررسى نشده، مى‏تواند جامعه‏اى را به نابودى بکشاند. «ان تصیبوا قوماً»

-  اقدام عجولانه و بدون بررسى و تحقیق، نوعى جهالت است. «بجهالة»

- عمل به دستورات الهى، مانع پشیمانى است. تحقیق کنیم تا مبادا پشیمان شویم. «فتبیّنوا... نادمین»

- پایان کار نسنجیده، پشیمانى است. «نادمین»

خلاصه و نتیجه گیری

برای دستیابی به دیدگاه اسلام در خصوص سواد رسانه ای مخاطبان خبر، قرآن اصیل ترین و مهم ترین منبع به شمار می رود.

در این آیه، دستور به تحقیق و بررسی در منبع خبر آمده است. چون خبر و خبرنگار با زندگی اجتماعی مردم ارتباط دارند، در اینجا اگر به خاطر حفظ احترام و آبروی افراد تحقیق و بررسی نکنیم، ممکن است جامعه اسلامی  در معرض فتنه و آشوب قرار گیرد.در اسلام اصل را در زندگی اعتماد به مردم می داند اما حساب کسی که فسق او بر همه روشن شده، از افراد عادی جداست.

در آیه 6 سوره حجرات به این موضوع اشاره شده است که هر خبری را باور نکنید و به قومی آسیب نرسانید زیرا از کار خود پشیمان می شوید.

 

 

منابع:

-قرآن کریم

-تفسیر نور

-ویکی پدیای انگلیسی

-مقاله قرآن و سواد رسانه ای با تأکید بر خبر و خبرنگاری، راضیه شهوندپور، حمیدرضا سالارکیا، نشریه کتاب و سنت.

 

 

گردآورنده: تیم متفکران نوین مالی

 
 
 
 

دیدگاه کاربران
  • اشتراک دانش و مهارت مالی و حسابداری
  • قرآن پژوهی مالی و حسابداری
  • شرکت دانش پژوهان مالی فرانگر
  • مرکز مشاوره الکترونیک حسابداری, مالی و سرمایه گذاری
  • توسعه توانمندی و فرصتهای شغلی مالی و حسابداری
  • انتخاب برتر محصولات, خدمات و بازار حسابداری, مالی و...
  • توسعه نگر دانش و مهارت مالی و حسابداری
  • آتیه نگر دانش و سواد مالی مدیران ارشد
  • بهینه نگر دانش و سواد مالی خانواده
  • هدیه مالی تیم متفکران نوین مالی در شبکه اجتماعی
    Google Analytics Alternative